Directe of indirecte vertegenwoordiging: wie betaalt de rechten?

Bij directe vertegenwoordiging doet uw douane-expediteur aangifte op uw naam en voor uw rekening: u bent aangever en u bent de rechten bij invoer verschuldigd. Bij indirecte vertegenwoordiging doet hij aangifte op eigen naam, maar voor uw rekening: de expediteur is aangever, en u bent de rechten allebei hoofdelijk verschuldigd [1]. Voor de invoer-btw gelden de douaneregels overeenkomstig, dus dezelfde verdeling [3].

Wat artikel 18 DWU onderscheidt

Iedereen kan een douanevertegenwoordiger aanwijzen. Het douanewetboek van de Unie kent twee vormen: direct, als de vertegenwoordiger handelt op naam en voor rekening van een ander, en indirect, als hij op eigen naam maar voor rekening van een ander handelt [1]. Aangever is wie de aangifte op eigen naam doet, of degene op wiens naam die wordt gedaan [1]. Uit die ene definitie volgt wie in elke vorm de aangever is.

De vertegenwoordiger moet tegenover de Douane verklaren dat hij voor een ander optreedt, en of dat direct of indirect is. Wie dat niet verklaart, of optreedt zonder daartoe gemachtigd te zijn, wordt geacht op eigen naam en voor eigen rekening te handelen [1]. De Douane kan om bewijs van de machtiging vragen [1]. In de aangifte staat het als code: 1 als u zelf aangever bent, 2 voor een directe en 3 voor een indirecte vertegenwoordiger [2].

Wie de rechten verschuldigd is

Schuldenaar is de aangever. Bij indirecte vertegenwoordiging is ook degene voor wiens rekening de aangifte wordt gedaan schuldenaar [1], en meerdere schuldenaren van één douaneschuld zijn hoofdelijk aansprakelijk [1].

In beide vormen geldt: wie de gegevens voor de aangifte heeft verstrekt en wist of redelijkerwijs had moeten weten dat ze onjuist waren, wordt voor de niet geheven rechten ook schuldenaar [1]. Met het indienen van de aangifte is de aangever verantwoordelijk voor de juistheid en volledigheid van de gegevens en de echtheid van de bescheiden, en een douanevertegenwoordiger is aan dezelfde verplichtingen gebonden [1].

Hoe directe vertegenwoordiging er in de praktijk uitziet, laten de voorwaarden van DHL Express in Duitsland zien. DHL klaart in op naam en voor rekening van de ontvanger, op grond van artikel 19 DWU, en de ontvanger wordt daardoor partij in de douaneprocedure en schuldenaar van eventuele rechten en invoer-btw [4].

Wie de invoer-btw betaalt

Voor de belasting bij invoer zijn de wettelijke bepalingen van de douanewetgeving van overeenkomstige toepassing [3]. Bij indirecte vertegenwoordiging is de expediteur de invoer-btw dus naast u verschuldigd. Een ondernemer met een artikel 23-vergunning betaalt de invoer-btw niet bij invoer, maar voldoet die op zijn periodieke btw-aangifte [3].

Als uw leverancier DDP levert

De aangever moet in het douanegebied van de Unie gevestigd zijn. Uitzonderingen gelden onder meer voor wie slechts incidenteel een aangifte doet, als de Douane dat gerechtvaardigd vindt [1]. Een leverancier buiten de EU die "geleverd, rechten betaald" (DDP) verkoopt en het inklaren zelf regelt, kan daarom in de regel niet zelf aangever zijn. Een expediteur doet dan aangifte op eigen naam voor zijn rekening, als indirecte vertegenwoordiger [1]. Schuldenaren zijn volgens artikel 77 dan de expediteur en de leverancier, niet u als koper, tenzij u gegevens hebt verstrekt waarvan u wist of had moeten weten dat ze onjuist waren [1].

Eisen aan de vertegenwoordiger

Een douanevertegenwoordiger moet in het douanegebied van de Unie gevestigd zijn, behalve als hij optreedt voor personen die daar niet gevestigd hoeven te zijn [1]. In Nederland moet elke vertegenwoordiger, direct of indirect, voldoen aan de AEO-criteria: naleving, een deugdelijke handels- en vervoersadministratie, financiële solvabiliteit en praktische vakbekwaamheid [2]. De gedetailleerde regels daarvoor zijn met brancheorganisaties als FENEX uitgewerkt en staan in hoofdstuk 2.00.00 van het Handboek Douane [2]. Iedereen die betrokken is, bewaart de bescheiden voor douanecontroles ten minste drie jaar [1].

Wat u met uw expediteur afspreekt

• De vorm, schriftelijk. Direct of indirect, en voor welke regelingen. Dat bepaalt wie aangever is en wie wat verschuldigd is.
• Wiens nummers. Uw EORI-nummer op de aangifte, en via wiens vergunning de rechten en de invoer-btw worden betaald. Wat voorschieten door de expediteur kost, staat in inklaringskosten.
• Een kopie van elke ingediende aangifte. Bij directe vertegenwoordiging is die op uw naam ingediend, en de goederencode, de oorsprong en de waarde daarin zijn de gegevens waarvoor u instaat.

Welke vragen u verder stelt voor de eerste zending, staat in douane-expediteur kiezen.