Naheffing douane: wie betaalt bij een verkeerde goederencode?

Vindt de Douane na de vrijgave een verkeerde goederencode, dan vordert zij het verschil tussen de aangegeven en de verschuldigde rechten na met een uitnodiging tot betaling (UTB), met daarbij rente op achterstallen vanaf de dag waarop de douaneschuld ontstond [1] [3]. Betalen moet de schuldenaar: de aangever, en bij indirecte vertegenwoordiging ook de importeur; de Douane kan in de regel drie jaar terug, bij opzet vijf jaar [1] [4].

Navordering en uitnodiging tot betaling

Wie op naheffing zoekt, bedoelt bij de douane meestal deze navordering. Een naheffingsaanslag kent de Douane bij binnenlandse accijns; bij invoer gaat het om een UTB [4].

Voordat de Douane een hoger bedrag vaststelt, deelt zij u de gronden mee en krijgt u 30 dagen om uw standpunt te geven [1] [2]. Daarna volgt de mededeling van de douaneschuld: een uitnodiging tot betaling op een aanslagbiljet. Ook de rente op achterstallen en een eventuele bestuurlijke boete worden zo vastgesteld [3].

U betaalt binnen de termijn die de Douane stelt, ten hoogste tien dagen na de mededeling; komt het bedrag uit een controle achteraf, dan kan de Douane die termijn op verzoek verlengen [1]. Bezwaar maakt u binnen zes weken [7].

Wie is de schuldenaar?

Schuldenaar is de aangever. Doet uw douane-expediteur aangifte op eigen naam voor uw rekening, dus als indirecte vertegenwoordiger, dan bent u ook schuldenaar. Wie de gegevens voor de aangifte heeft verstrekt en wist of redelijkerwijs had moeten weten dat ze onjuist waren, wordt eveneens schuldenaar [1]. Meerdere schuldenaren zijn hoofdelijk aansprakelijk [1].

In Nederland doet de expediteur de aangifte meestal op naam en voor rekening van de importeur, dus vordert de Douane bij de importeur na. De expediteur is alleen schuldenaar als hij zelf gegevens verstrekte waarvan hij wist of redelijkerwijs had moeten weten dat ze onjuist waren [4]. Meer over de twee vormen staat in directe of indirecte vertegenwoordiging.

Hoe ver kan de Douane terug?

Drie jaar nadat de douaneschuld is ontstaan, bij invoer dus na aanvaarding van de aangifte [1] [4]. Ontstond de schuld door een handeling die strafrechtelijk vervolgbaar was, dan kan de UTB binnen vijf jaar worden toegezonden [3]. Sinds 1 juli 2024 is daarvoor bij een onjuiste of onvolledige aangifte opzet nodig; zonder strafbaar feit blijft het drie jaar, al kan dan wel een verzuimboete volgen [4].

De termijn wordt opgeschort zolang een beroep loopt en zolang u in de gelegenheid bent uw standpunt over het voornemen te geven [1].

Rente op achterstallen

Volgt de mededeling uit een controle achteraf, dan berekent de Douane rente op achterstallen vanaf de dag waarop de douaneschuld ontstond tot de dag van de mededeling [1] [4]. De rentevoet is de rente van de Europese Centrale Bank voor haar basisherfinancieringstransacties op de eerste dag van de maand van de vervaldag, vermeerderd met twee punten [1]. Onder 10 euro per invordering wordt geen rente berekend. De rente gaat ook over de btw bij invoer [4].

Welke boete volgt op een onjuiste aangifte?

Een onjuiste of onvolledige aangifte is een verzuim. De inspecteur kan een bestuurlijke boete opleggen aan wie de aangifte indient of op wiens naam zij wordt gedaan: tot de tweede categorie van het Wetboek van Strafrecht, en tot de derde als het te weinig meegedeelde bedrag hoger is dan de tweede [3]. Per 1 januari 2026 is dat 5.500 en 11.000 euro [8]. De bevoegdheid vervalt drie jaar na het verzuim [3].

Het beleid van de Douane sinds juli 2024: 250 euro bij een meer verschuldigd bedrag tot 5.150 euro, daarboven 10 procent van het correctiebedrag met een maximum van 10.300 euro, en in beginsel geen boete bij 50 euro of minder, voor AEO-vergunninghouders 250 euro [5]. Bij directe vertegenwoordiging van een in Nederland gevestigde importeur krijgt in beginsel de importeur de boete, bij indirecte vertegenwoordiging de expediteur [5].

Wie opzettelijk een onjuiste aangifte doet waardoor te weinig rechten worden geheven, riskeert tot zes jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vijfde categorie, nu 110.000 euro, of eenmaal de te weinig geheven rechten als dat hoger is [3] [8]. Verzuimboetes voor een onjuiste aangifte of onjuiste inlichtingen tussen 1 juli 2021 en 1 juli 2024 vernietigt de Douane, omdat de juridische basis ontbrak [6].

Uitspraken waarin de navordering bleef staan

Gerechtshof Amsterdam, 28 maart 2017, ECLI:NL:GHAMS:2017:1313. Een importeur liet tussen februari 2011 en juni 2013 melkpermeaat uit Zwitserland als weipoeder aangeven onder 0404 10 02, via een expediteur als direct vertegenwoordiger. Na een controle na de invoer volgden UTB's van 19.614 euro, 19.614 euro en 3.149.915 euro aan douanerechten, plus omzetbelasting, naar 0404 90 21 [9]. Het productblad van de fabrikant noemde de goederen al melkpermeaat met code 0404.90, en het hof rekende de kennis van de declaranten van de expediteur toe aan de importeur. Dat de Douane de aangiften niet controleerde, gold niet als vergissing [9]. De Hoge Raad verklaarde het cassatieberoep in 2018 ongegrond [10].

Rechtbank Noord-Holland, 17 april 2024, ECLI:NL:RBNHO:2024:7655. Een groothandel liet in 2017 tot en met 2019 41 aangiften doen voor kniebeschermers onder 9021 10 10; de Douane deelde ze in onder 3926 90 97, met 6,5 procent douanerecht. De UTB bedroeg 90.696,80 euro aan rechten en 4.455,97 euro rente [11]. Voor de aangiften van vóór 30 november 2017 gold nog de termijn van vijf jaar, omdat elke onjuiste aangifte toen strafbaar was [11]. Voor één aangifte had een fysieke controle de code als conform aangemerkt; die 2.697,89 euro moest de Douane terugbetalen of kwijtschelden, omdat de importeur die vergissing redelijkerwijs niet kon ontdekken. De rest bleef staan [11].

Een uitspraak waarin de UTB verviel

Rechtbank Noord-Holland, 15 januari 2026, ECLI:NL:RBNHO:2026:664. Een douane-expediteur die in 2013 en 2014 aangiften deed voor negen importeurs, kreeg een UTB van 555.105,87 euro: 547.082 euro aan rechten en 8.023,87 euro rente, vooral voor trefplaten aangegeven onder 8486 90 90 00 [12]. Omdat de Douane erkende dat geen ontduiking was beoogd, gold de verlengde termijn niet en zakte het bedrag naar 410.215,90 euro plus 6.016,50 euro [12]. De rechtbank vernietigde de UTB: de trefplaten zijn delen van de sputtermachines, en een steekproef over de uiteenlopende goederen van negen importeurs mocht niet worden doorgetrokken [12].

Een ingediende aangifte controleren

1. Vraag een overzicht van alle aangiften op uw naam aan uw douane-expediteur, met goederencode, oorsprong, preferentie en douanewaarde per artikel.
2. Leg de omschrijving van de code naast de goederen. Zoek de code op met goederencode zoeken en vergelijk haar met het productblad van de leverancier.
3. Kijk in EBTI naar vergelijkbare goederen en vraag bij twijfel zelf een BTI aan, zie BTI aanvragen. Een BTI bindt de Douane voor aangiften na de ingangsdatum [1].
4. Herstel wat u vindt. Binnen drie jaar na aanvaarding kan de aangever vragen de aangifte ook na de vrijgave te wijzigen [1]. Te veel betaalde rechten vraagt u terug, zie terugbetaling van invoerrechten.
5. Houd het dossier bij elkaar: dezelfde stukken heeft u nodig bij een douane-audit.

Athren werkt naast uw douane-expediteur of uw eigen douaneafdeling en legt zijn resultaat naast de aangifte die is ingediend, zodat u ziet waar de goederencode, het oorsprongsbewijs of de douanewaarde afwijkt.